18 yaş altı sigortada kritik detay! Çocuk yaşta sigorta emekliliği öne çekiyor mu?

Çocuklarına küçük yaşta sigorta yaptıran ailelerin emeklilik avantajlarına ilişkin merak ettiği konular yeniden gündeme geldi. Özellikle Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle birlikte, erken yaşta sigortalı olanların emeklilik koşulları dikkat çekti. Ancak yürürlükteki mevzuat, 18 yaşından önceki sigorta girişlerinin emekliliğe etkisi konusunda önemli ayrıntılar içeriyor.

18 yaşından önce sigorta başlangıcı nasıl hesaplanıyor?

Sosyal güvenlik mevzuatına göre, 18 yaşından önce uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalışmaya başlayanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlıyor. Bu tarihten önceki çalışmalar için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primleri ise prim gün sayısına dahil ediliyor.

Bu kapsamda, çocuk yaşta sigortalı çalışmaya başlayanların prim günleri emeklilik hesabında değerlendiriliyor. Ancak sigortalılık süresinin başlangıcı, 18 yaşın tamamlandığı tarih esas alınarak belirleniyor.

Bazı mesleklerde istisna uygulanıyor

4/b ve 4/c kapsamındaki kişiler arasında yer alan, meslek veya sanat okulunu bitiren ve mahkeme kararıyla ergin kılınan kişiler için özel bir düzenleme bulunuyor.

Kazai rüşt kararı alınması ve öğrenimle ilgili görevlerde çalışılması şartıyla bu kişilerde 18 yaşını doldurma koşulu aranmıyor. Bu durumda sigortalılık başlangıcı, kazai rüşt kararının alındığı tarihten itibaren esas alınıyor.

Çocuk işçiler hangi şartlarda çalışabiliyor?

İş Kanunu kapsamında 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması genel olarak yasaklanıyor. Ancak 14 yaşını doldurmuş ve ilköğretimini tamamlamış çocuklar, belirli koşullar altında hafif işlerde çalışabiliyor.

15 yaşını dolduran ancak 18 yaşını tamamlamayan gençler de mevzuatta belirtilen çalışma koşullarına tabi tutuluyor. Çocuk ve genç işçilerin çalıştırılmasında sağlık, güvenlik, bedensel ve zihinsel gelişim ile eğitim hayatı dikkate alınıyor.

Öğrencilerin okul devamını ve başarılarını olumsuz etkileyecek işlerde çalıştırılmasına izin verilmiyor. Ayrıca çocuklar, sağlıklarını ve gelişimlerini tehlikeye atan işlerde çalıştırılamıyor.

Fiilen çalışmadan sigorta yaptırmak mümkün mü?

Bir işte fiilen çalışmadığı halde kişinin çalışmış gibi gösterilmesi mevzuata aykırı kabul ediliyor. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan denetimlerde gerçeğe aykırı sigortalılık tespit edilmesi halinde ilgili hizmetler iptal edilebiliyor.

Bu kapsamda, söz konusu sigortalılıktan kaynaklanan ödemelerin de faiziyle geri alınması gündeme gelebiliyor.

Emeklilikte sigorta başlangıcı mı, prim günü mü önemli?

Emeklilik koşulları, kişinin ilk sigortalı olduğu tarihe ve tabi olduğu sigorta statüsüne göre değişiyor. 2008 yılı sonrasında ilk kez sigortalı olanlarda emeklilik yaşı, gerekli prim gününün tamamlandığı tarihe göre belirleniyor.

4/a (SSK) kapsamında 7200, 4/b (Bağ-Kur) ve 4/c (Emekli Sandığı) kapsamında ise 9000 prim günü şartı bulunuyor. Emeklilik yaşı, ilgili mevzuattaki geçiş hükümlerine göre 65 yaşına kadar çıkabiliyor.

2008 öncesinde sigortalı olanlarda ise prim günü, yaş ve sigortalılık süresi gibi farklı koşullar devreye giriyor. Bu nedenle erken yaşta sigortalı olmak, her durumda doğrudan erken emeklilik anlamına gelmiyor.

3600 günle emeklilik mümkün mü?

8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı çalışmaya başlayanlar için belirli şartlarla 3600 prim günü üzerinden kısmi emeklilik imkanı bulunuyor. Bu kapsamda kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabiliyor.

Ancak emeklilik koşullarının belirlenmesinde yalnızca doğum tarihi değil, ilk sigortalı çalışma tarihi ve kişinin sigorta statüsü de önem taşıyor.

4308 prim günü olan kişi ne zaman emekli olabilir?

1991 yılında tescil kaydı bulunan ve hizmete başlama tarihi 15 Ocak 1995 olarak görünen bir kişinin toplam 4308 prim günü bulunuyor. İlgili değerlendirmeye göre, normal emeklilik için 5750 prim gününün tamamlanması gerekiyor.

Bununla birlikte, 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar için 3600 prim günüyle kısmi emeklilik seçeneği de bulunuyor. Erkek sigortalılar açısından bu seçenek 60 yaşın tamamlanmasıyla gündeme geliyor.

1650 prim günü olan kişi 3600 günden emekli olabilir mi?

1 Eylül 1971 doğumlu ve 1650 prim günü bulunan bir kişinin 3600 günle emekli olabilmesi için ilk sigortalı çalışma tarihinin 8 Eylül 1999 öncesinde olması gerekiyor.

Bu şartı taşıyan ve 4/a kapsamında çalışarak 3600 prim gününü tamamlayan erkek sigortalılar, 60 yaşını doldurmaları halinde kısmi emeklilik hakkından yararlanabiliyor. Askerlik borçlanması ise kişinin sigorta başlangıç tarihine ve borçlanılabilecek süreye göre ayrıca değerlendiriliyor.