Türkiye’nin akıllı şehir yol haritası belli oldu: 2030’a kadar 297 uygulama adımı hayata geçirilecek

81 ilin tamamı akıllı şehir kapsamına alınacak

Bakanlığın yol haritasına göre 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında şehir stratejileri ve yol haritalarının hazırlanması planlanıyor. Belediyelerde özel akıllı şehir birimlerinin oluşturulması, büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesinin de sürece dahil edilmesi öngörülüyor.

Ayrıca 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planlarının hazırlanması hedefleniyor. Bakanlık, 2026 yılında büyükşehir, il ve nüfusu 100 binin üzerindeki ilçe belediyelerinden yerel akıllı şehir stratejileri için başvurular almaya yönelik destek programını da başlattı.

2027’de ilçeler, 2028’de sahadaki uygulamalar

Plan kapsamında 2027 yılında büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesinin akıllı şehir çalışmalarına dahil edilmesi hedefleniyor.

2028 yılında ise en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahada hayata geçirilmesi planlanıyor. Bunun yanında teknoloji kümeleri aracılığıyla geliştirilen yerli çözümlerin yurt dışına açılması amaçlanıyor.

2029’da şehirler tek merkezden izlenecek

2030 planının 2029 hedefleri arasında tüm illerde Dijital Şehir Yönetim Merkezlerinin kurulması bulunuyor. Bu merkezler üzerinden trafik yönetimi, çevre temizliği ve farklı belediye hizmetlerinin tek noktadan takip edilmesi planlanıyor.

Merkezlerin koordinasyonunun ise Bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi tarafından sağlanması öngörülüyor.

2030’da yüzde 80 yerli üretim hedefi

Planın 2030 hedefleri arasında akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartının aranması dikkat çekiyor.

Ayrıca dünya ile rekabet edebilecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi ve Akıllı Şehir Kanunu’nun yürürlüğe girmesi hedefleniyor.

Akıllı sistemler günlük hayatı değiştirecek

Akıllı şehir uygulamalarının yalnızca teknoloji yatırımlarından oluşmayacağı, vatandaşların günlük yaşamını kolaylaştıracak hizmetlerin de yaygınlaştırılacağı belirtiliyor.

Akıllı atık yönetimiyle toplama araçlarının doluluk oranlarına göre güzergahlarının belirlenmesi, akıllı sokak aydınlatmalarıyla enerji verimliliğinin artırılması ve gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle ulaşımda kaybedilen zamanın azaltılması hedefleniyor.

Vatandaşların mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden ilgili birimlere iletebilmesi ve kamu hizmetlerinin yaşlı, engelli ve dezavantajlı gruplara daha adil şekilde ulaştırılması da planın hedefleri arasında yer alıyor.

Şehirlerin dijital ikizleri oluşturulacak

Stratejinin öne çıkan başlıklarından biri de şehirlerin dijital ikizlerinin oluşturulması. Şehirlerin dijital ortamda modellenmesi, farklı kaynaklardan elde edilen verilerin birlikte değerlendirilmesi ve şehir yönetiminde teknoloji kullanımının artırılması planlanıyor.

Bakanlığın RUMİ platformunda da dijital ikiz, yapay zeka destekli şehir yönetimi ve entegre akıllı şehir uygulamalarının önemli bileşenleri arasında gösteriliyor.

TOKİ projelerinde akıllı bölge modeli

Plan kapsamında TOKİ tarafından oluşturulacak yeni yaşam alanlarının da akıllı şehir yaklaşımıyla tasarlanması öngörülüyor.

Yeni yaşam alanlarında yeşil enerji kullanımının artırılması, su ve enerji kayıplarının sensörlerle anlık olarak tespit edilmesi hedefleniyor. Kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetiminde dijital yönetişim mekanizmalarının güçlendirilmesi de planın başlıkları arasında bulunuyor.

Mükerrer yatırımların önüne geçilecek

Akıllı şehir planıyla aynı altyapı ve teknolojilerin farklı kurumlar tarafından tekrar tekrar kurulmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Ortak bir şehircilik mimarisi oluşturularak gereksiz teknoloji yatırımlarının azaltılması, kaynakların daha verimli kullanılması ve şehirlerin farklı sistemlerin birbirinden bağımsız çalıştığı bir yapıya dönüşmesinin önlenmesi hedefleniyor.

Yerli teknolojiler yurt dışına açılacak

Akıllı şehir alanında geliştirilecek yerli ve milli teknolojilerin Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkeler başta olmak üzere diğer dost ülkelere ihraç edilmesi planlanıyor.

2030 stratejisiyle yerli ve yenilikçi teknolojilerin şehirlerde daha fazla kullanılması ve bu alanda Türkiye'nin teknoloji ekosisteminin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Şehir yönetiminde yeni dönem

2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı, ulaşım, enerji, çevre, altyapı, afet yönetimi, yönetişim ve vatandaş hizmetlerini ortak veri ve teknoloji altyapısı üzerinden birbirine bağlayan bir şehircilik modeli ortaya koyuyor.

Bakanlığın 81 il için gerçekleştirdiği akıllı şehir olgunluk ölçümlerinin de yeni plan kapsamında geliştirilmesi hedefleniyor. Böylece 2030 yılına kadar şehir yönetiminde veriye dayalı, dijital, sürdürülebilir, dirençli ve yerli teknoloji odaklı bir yapının güçlendirilmesi amaçlanıyor.