Uganda-Türkiye hattında dikkat çeken gelişme: Generalden yeni tehdit

Uganda Genelkurmay Başkanı Muhoozi Kainerugaba, Türkiye ve Türk vatandaşlarına yönelik yeni açıklamalarıyla iki ülke arasındaki ilişkiler konusunda soru işaretlerine neden oldu. Uganda Devlet Başkanı Yoweri Museveni’nin de oğlu olan Kainerugaba, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Uganda’daki Türklerle “her türlü bağını kopardığını” belirterek Türk vatandaşlarına ülkeyi terk etmeleri çağrısında bulundu.

Kainerugaba, aynı gün yaptığı başka bir paylaşımda ise 18 Eylül’de Türkiye’nin Uganda’daki Büyükelçiliği önünde gösteri düzenlenmesi çağrısı yaptı. Gösterinin, lideri olduğu Uganda Yurtseverler Birliği’nin (PLU) Genel Sekreteri ve milletvekili Fadil Twalla tarafından yönetileceğini belirten Kainerugaba, Türk vatandaşlarını ve “Türk ajanlarını” hedef alan ifadeler kullandı. Türk vatandaşlarının Uganda’dan ayrılması yönündeki paylaşımını daha sonra silmesi de dikkat çekti.

Daha önce de Türkiye’yi hedef almıştı

Kainerugaba’nın Türkiye’ye yönelik sert açıklamaları yeni değil. Uganda Genelkurmay Başkanı, daha önceki paylaşımlarında Uganda’nın Somali’ye yönelik askeri desteğini gündeme getirerek Türkiye’nin ülkedeki havaalanı ve liman projelerinden ekonomik kazanç sağladığını öne sürmüştü.

Kainerugaba, Ankara’dan 1 milyar dolarlık “güvenlik payı” talep etmiş, taleplerinin karşılanmaması halinde Uganda’daki Türk Büyükelçiliği’nin kapatılması ve Türk Hava Yolları’nın Uganda seferlerinin yasaklanması gibi tehditlerde bulunmuştu. Generalin aynı dönemde İsrail’e destek veren açıklamalar yapması da gündem olmuştu.

Ankara açıklamaları diplomatik kriz olarak görmedi

Kainerugaba’nın çıkışları Ankara tarafından iki ülke arasında resmi bir diplomatik kriz olarak değerlendirilmedi. AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, daha önce yaptığı açıklamada Ugandalı generalin sözlerinin “ne diplomatik ne de siyasi bir manası” bulunduğunu belirterek Türkiye ile Uganda arasında herhangi bir sorun olmadığını ifade etmişti.

Çelik, Kainerugaba’nın başka ülkeler hakkında da benzer şekilde “bağlamı ve zemini olmayan” açıklamalar yaptığını söylemiş, Türkiye’nin Uganda halkına yönelik yaklaşımının dostluk ve kardeşlik temelinde olduğunu vurgulamıştı.

Gerilimin arkasında muhalif Fred Lumbuye iddiası

Afrika basınında yer alan bazı haberlere göre Kainerugaba’nın Türkiye’ye yönelik sert tutumunun arkasında, Türkiye’de yaşayan Ugandalı blogger Fred Lumbuye konusunda yaşanan anlaşmazlık bulunuyor.

Uganda’da hakkında yakalama kararı bulunduğu öne sürülen Lumbuye’nin Uganda’ya iadesinin Kainerugaba tarafından istendiği, Ankara’nın ise bu talebe olumlu yanıt vermemesinin generalin Türkiye’ye yönelik tepkisinin nedenlerinden biri olduğu iddia ediliyor. Ancak bu iddiaların, iki ülke arasında resmi bir anlaşmazlığın temel nedeni olarak doğrulandığına ilişkin bir açıklama bulunmuyor.

Kainerugaba’nın siyasi hedefi dikkat çekiyor

Uganda Genelkurmay Başkanı, askeri görevlerinin yanı sıra ülke siyasetinde de etkin bir figür olarak öne çıkıyor. Kainerugaba, 2031 yılında yapılacak devlet başkanlığı seçimlerinde aday olacağını açıklarken, babası Yoweri Museveni’nin desteğini alacağını ve seçimi büyük bir oy oranıyla kazanacağını öne sürdü.

Uganda’yı 1986’dan bu yana yöneten 81 yaşındaki Museveni, 2026’da yapılan seçimleri kazanarak görev süresini 2031’e kadar uzattı. Museveni’nin 2031’de yeniden aday olmaması halinde yerine oğlu Kainerugaba’nın geçebileceği ihtimali ülke siyasetindeki önemli tartışma başlıkları arasında bulunuyor.

Kainerugaba’nın Türkiye’ye yönelik son açıklamaları bu nedenle yalnızca diplomatik ilişkiler açısından değil, Uganda’daki iç siyasi dengeler açısından da dikkat çekiyor. Mevcut tablo, Ankara’nın açıklamaları resmi bir diplomatik kriz olarak görmediğine işaret ederken, Kainerugaba’nın sert çıkışlarının kişisel siyasi tutumu ve Uganda’daki iktidar mücadelesiyle bağlantılı olduğu yönündeki değerlendirmeleri de gündeme getiriyor.