Okullarda yeni dönem: Çanta ve dolap araması gündemde

Türkiye’de yeni eğitim öğretim yılının başlamasına kısa süre kala okullarda güvenlik uygulamalarına ilişkin yeni düzenleme gündeme geldi. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından temmuz sonunda yapılan yönetmelik değişikliği, 14 Eylül’de başlayacak yeni eğitim öğretim yılıyla birlikte uygulamaya yansıyacak.

Düzenlemeyle Okul Öğrenci Davranışlarını Değerlendirme Kuruluna, okul ve öğrencilerin güvenliğini tehdit edebilecek durumlara karşı önceden tedbir alma ve olumsuz öğrenci davranışlarının suça dönüşmesini engelleme görevi verildi.

Kurul kararıyla arama yapılabilecek

Yeni düzenlemeye göre kurul kararıyla okul, pansiyon ve eklentilerinin yanı sıra masa, dolap, sıra ve “gerekli görülen diğer yerlerde” arama yapılabilecek.

Aramaların öğrencinin kişilik ve onurunu rencide etmeden müdür yardımcıları, kurul üyeleri ve görevlendirilen öğretmenler tarafından gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Arama yapılan yerler ve bulunan malzemeler için ise iki nüsha tutanak hazırlanacak.

Eğitimcilerden “arama” uyarısı

Düzenleme, okul güvenliğinde denetim ve disiplin tedbirlerinin yeterli olup olmadığı tartışmasını da beraberinde getirdi.

Eğitim Sen Genel Eğitim ve Yükseköğretim Sekreteri Simge Yardım, okul güvenliğinin yalnızca arama ve denetim üzerinden ele alınmasının şiddetin nedenleri yerine sonuçlarına odaklanmak anlamına geleceğini belirtti.

Yardım, öğrencinin okula silah, kesici alet veya tehlikeli bir madde getirdiğine ilişkin somut ve ciddi bir risk bulunması halinde koruyucu tedbir alınabileceğini ancak aramaların rutin ve sınırları belirsiz bir uygulamaya dönüşmemesi gerektiğini söyledi.

“Asıl önlem şiddet ortaya çıkmadan alınmalı”

Okul şiddetinin arkasında aile içi şiddet, yoksulluk, dışlanma, akran zorbalığı, başarı baskısı, dijital şiddet, psikososyal sorunlar ve silahlara erişim gibi çok sayıda etken bulunduğuna dikkat çeken Yardım, asıl önlemin şiddet ortaya çıkmadan önce alınması gerektiğini vurguladı.

Eğitim Reformu Girişimi’nin Eğitim İzleme Raporu 2025’te de okul güvenliğinin yalnızca fiziki tedbirler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiği belirtiliyor. Raporda devamsızlık, aidiyet, disiplin kayıtları ve yardım arama davranışı gibi göstergelerin takip edildiği çok bileşenli erken uyarı sistemlerinin kurulması öneriliyor.

“Öğretmen kolluk görevlisi değildir”

Aramaların öğretmenler tarafından yapılabilecek olması da tartışmanın önemli başlıklarından biri oldu.

Yardım, “Öğretmen kolluk görevlisi değildir” diyerek öğretmenin temel görevinin eğitim vermek, rehberlik etmek, öğrencilerle güven ilişkisi kurmak ve gelişimlerini desteklemek olduğunu ifade etti.

Öğrencinin kişisel alanının aranmasının öğretmen-öğrenci arasındaki güven ilişkisini zedeleyebileceğini belirten Yardım, uygulamanın somut gerekçe, ölçülülük, kayıt ve denetim mekanizmalarıyla sınırlandırılması gerektiğini savundu.

Rehberlik sistemi güçlendirilmeli

Eğitimcilerin dikkat çektiği bir diğer konu ise okullardaki rehberlik ve psikososyal destek kapasitesi oldu.

Yardım, yüzlerce öğrencinin bulunduğu okullarda tek bir psikolojik danışmanın bireysel görüşme, aile çalışması, kriz müdahalesi ve risk değerlendirmesi gibi görevleri aynı anda yürütmesinin güç olduğunu belirtti.

Eğitim Sen, okullardaki rehber öğretmen ve psikolojik danışman ihtiyacının belirlenmesini, boş kadroların doldurulmasını ve Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinin kapasitesinin artırılmasını talep ediyor.

Eğitim Reformu Girişimi de öğrencilerin zorbalık ve diğer riskleri güvenli şekilde bildirebileceği mekanizmaların güçlendirilmesini ve rehberlik sisteminin yalnızca kriz anlarında değil, okul iklimini iyileştirecek şekilde çalışmasını öneriyor.

“Güvenli okul, daha çok arama yapılan okul değildir”

Eğitimciler, okul güvenliğinin sağlanmasında arama ve disiplin tedbirlerinin tek başına yeterli olmayacağı görüşünde birleşiyor.

Yardım, güvenli bir okul için erken uyarı sistemlerinin oluşturulması, akran zorbalığının önlenmesi ve risk taşıyan öğrencilerin rehberlik servisleri, aileler, RAM, sağlık ve sosyal hizmet birimleriyle koordineli şekilde desteklenmesi gerektiğini belirtti.

Yardım’a göre güvenli okul, daha fazla arama yapılan değil, öğrencilerin yaşadığı sorunların daha erken fark edildiği ve çocukların öğretmenlerine güvenebildiği okul olmalı.