"Bosna Kasabı" Ratko Mladic Lahey'de öldü

Bosna Savaşı’nın en önemli isimlerinden biri olan Ratko Mladiç, 27 Ağustos 2026’da Lahey’de hayatını kaybetti. “Bosna Kasabı” olarak anılan Mladiç, 1992-1995 yılları arasında Bosnalı Sırp güçlerinin komutanlığını yürüttü.

Mladiç, savaş sırasında işlenen savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım nedeniyle uluslararası mahkemelerde yargılandı. Özellikle Temmuz 1995’te Birleşmiş Milletler tarafından güvenli bölge ilan edilen Srebrenitsa’nın ele geçirilmesinin ardından yaşanan katliamdaki rolüyle tarihe geçti.

Srebrenitsa soykırımının başlıca sorumlularındandı

Srebrenitsa’nın Mladiç komutasındaki Sırp güçlerinin eline geçmesinin ardından Boşnak erkek ve çocuklar kadınlardan ayrıldı. Binlerce erkek ve çocuk sistematik şekilde öldürülürken, kadın ve çocukların büyük bölümü zorla bölgeden çıkarıldı.

Yaklaşık 8 bin Boşnak erkek ve çocuğun öldürüldüğü Srebrenitsa katliamı, uluslararası mahkemeler tarafından soykırım olarak kabul edildi. Mladiç de bu suçlardaki komuta sorumluluğu nedeniyle mahkum edildi.

Srebrenitsa, Avrupa’da II. Dünya Savaşı’ndan bu yana yaşanan en ağır kitlesel katliamlardan biri olarak kabul ediliyor.

Saraybosna kuşatmasından da sorumlu tutuldu

Mladiç’in suçları Srebrenitsa ile sınırlı kalmadı. Bosna Savaşı boyunca kuşatma altında tutulan Saraybosna’da sivillerin topçu ve keskin nişancı saldırılarıyla hedef alınmasına ilişkin suçlamalar da davanın önemli başlıkları arasında yer aldı.

Uluslararası mahkeme, Mladiç’in askeri komuta sorumluluğu kapsamında Saraybosna’daki saldırılardan da sorumlu olduğuna hükmetti. Hakkındaki suçlamalar arasında cinayet, zulüm, sürgün, zorla nakil, sivillere yönelik terör ve saldırılar ile Birleşmiş Milletler personelinin rehin alınması da bulunuyordu.

16 yıl boyunca firari kaldı

Bosna Savaşı’nın 1995’te Dayton Barış Anlaşması’yla sona ermesinin ardından Mladiç uzun yıllar yakalanamadı.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), Mladiç hakkında ilk iddianameyi 24 Temmuz 1995’te hazırladı. Ancak Mladiç yaklaşık 16 yıl boyunca firari olarak yaşadı.

Uluslararası baskının artmasının ardından Ratko Mladiç, 26 Mayıs 2011’de Sırbistan’ın Lazarevo köyünde yakalandı. 31 Mayıs 2011’de ise Lahey’deki ICTY’ye teslim edildi.

2017’de ömür boyu hapse mahkum edildi

Mladiç’in Lahey’deki yargılamasının esas duruşmaları 2012’de başladı. Savcılık, savaş dönemine ilişkin çok sayıda belge ve yüzlerce tanığın ifadelerini mahkemeye sundu.

22 Kasım 2017’de açıklanan kararla Mladiç, kendisine yöneltilen 11 suçlamanın 10’undan suçlu bulundu. Mahkeme, Srebrenitsa soykırımı, insanlığa karşı suçlar ve savaş hukukunun ihlalleri nedeniyle Mladiç’i ömür boyu hapis cezasına çarptırdı.

Mladiç’in avukatlarının yaptığı temyiz başvurusu da 8 Haziran 2021’de Birleşmiş Milletler bünyesindeki Uluslararası Ceza Mahkemeleri Mekanizması tarafından reddedildi. Böylece ömür boyu hapis cezası kesinleşti.

Son yıllarını cezaevinde geçirdi

İlerleyen yaşında sağlık sorunları yaşayan Mladiç, Lahey’deki cezaevinde tedavi gördü. 2026 yılında avukatları, sağlık durumunun kötüleştiğini belirterek insani gerekçelerle erken tahliye talebinde bulundu.

Birleşmiş Milletler savaş suçları mekanizması Nisan 2026’da bağımsız sağlık değerlendirmesi yapılmasına karar verdi. Ancak Mayıs ayında erken tahliye talebi reddedildi. Mahkeme, Mladiç’in cezaevinde gerekli tıbbi bakımı alabildiği kanaatine vardı.

Mladiç, bu kararın ardından birkaç ay sonra, 84 yaşında Lahey’de hayatını kaybetti.

Bosna Savaşı’nın karanlık mirası

Ratko Mladiç’in ölümü, Bosna Savaşı’nın en önemli savaş suçu davalarından birinin sanığın yaşamını yitirmesiyle sona ermesi anlamına geliyor.

Mladiç’in siyasi müttefiki ve Bosnalı Sırpların savaş dönemindeki lideri Radovan Karadzic de daha önce soykırım ve diğer savaş suçlarından mahkum edilerek ömür boyu hapse çarptırılmıştı.

Srebrenitsa’da hayatını kaybedenlerin toplu mezarlardan çıkarılması, kimliklerinin yıllar sonra belirlenmesi ve ailelerin adalet mücadelesi ise Bosna Savaşı’nın izlerinin hâlâ devam ettiğini gösteriyor.

Ratko Mladiç’in askeri kariyeri, Yugoslavya’nın dağılmasının ardından Bosna-Hersek’te yaşanan savaş, etnik temizlik ve Srebrenitsa soykırımının en karanlık sayfalarıyla özdeşleşti. 16 yıllık firarın ardından yakalanması, 2017’de mahkum edilmesi ve 2021’de cezasının kesinleşmesi, uluslararası ceza hukukunun en dikkat çeken dosyaları arasında yer aldı.