Fon yasası yürürlüğe girdi: Yatırımcıları şimdi ne bekliyor?

Fon yasası yürürlüğe girdi

Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 17 Eylül 2026’da tasfiyesine karar verdiği yatırım fonlarına ilişkin yeni düzenleme yürürlüğe girdi. TBMM Genel Kurulu’nda 22 Ekim’de kabul edilen 7596 sayılı “Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun”, tasfiye sürecindeki yatırımcıların alacaklarının ödenmesi, fonlardan çıkarılan varlıkların geri kazanılması ve sorumlulardan tahsilat yapılmasına ilişkin hükümler içeriyor.

Kanun, genel bir fon tasfiye sistemi oluşturmuyor. Düzenleme, SPK’nın 17 Eylül tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve kanunun yayımlandığı tarihte tasfiyesi tamamlanmamış fonları kapsıyor.

55 bin 755 hesaba 49,7 milyar lira ödendi

17 Eylül’de 7 portföy yönetim şirketine ait toplam 131 yatırım fonu için tasfiye süreci başlatıldı. Haber7’nin edindiği bilgilere göre, 22 Ekim itibarıyla tasfiye kapsamındaki fon sayısı 47’ye gerilerken 55 bin 755 hesaba toplam 49,7 milyar liralık ayni ve nakdi ödeme yapıldı.

Tasfiye işlemlerinin yürütülmesi için Türkiye İş Bankası ve Ziraat Bankası 18 Eylül’de yetkilendirildi. Tasfiye süresinin üç aydan altı aya çıkarılmasıyla fon varlıklarının piyasa koşulları gözetilmeden aceleyle satılmasının ve yatırımcıların ilave değer kaybına uğramasının önüne geçilmesi hedeflendi. Altı aylık süre, işlemlerin bu süre içinde kesin olarak tamamlanacağı anlamına gelmiyor.

Erdoğan’ın talimatıyla koordinasyon süreci başlatıldı

Fon piyasasında yaşanan gelişmelerin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla ilgili kurumlar harekete geçti. Yatırımcı haklarının korunması, piyasa bozucu işlemlerin incelenmesi ve sorumluların belirlenmesine yönelik idari ve adli süreçler başlatıldı.

17 Eylül’de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında Finansal İstikrar Komitesi toplandı. SPK da 7 portföy yönetim şirketine ait fonlarda alım satımı durdurarak tasfiye sürecini başlattı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın talimatıyla 29 Eylül’de Fon Koordinasyon Kurulu oluşturularak kurumlar arasındaki çalışmalar ortak bir mekanizma altında toplandı.

Yatırımcılara 1 milyon liraya kadar ara ödeme

Yeni kanunun en dikkat çeken hükümlerinden biri, tasfiye tamamlanmadan yatırımcılara ara ödeme yapılabilmesine imkân tanınması oldu.

SPK tarafından belirlenecek fonlarda yatırımcılara, tasfiye malvarlığından 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altındaki yatırımcılara bu tutarı aşmayacak şekilde ödeme yapılabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon lira veya üzerinde olan yatırımcılar için ise ara ödeme üst sınırı 1 milyon lira olacak.

Yapılacak ara ödeme, yatırımcının nihai tasfiye alacağından düşülecek. Yatırımcılar, nihai tasfiye aşamasına kadar fon katılma paylarını korumaya devam edecek.

Ödemeler ne zaman başlayacak?

Kanunun yürürlüğe girmesi, bütün yatırımcılara hemen 1 milyon lira ödeme yapılacağı anlamına gelmiyor. Ara ödeme yapılacak fonları SPK belirleyecek. Bu nedenle sistem, tasfiye kapsamındaki bütün fonlarda otomatik olarak uygulanmayacak.

Ödeme takviminde fonların tasfiye malvarlığındaki nakit miktarı da belirleyici olacak. Mevcut nakdin bütün yatırımcıların alacaklarını karşılamaması halinde SPK, mümkün olan en fazla sayıda yatırımcının ödeme alabilmesi amacıyla net yatırım tutarı en düşük olanlardan başlayarak ödeme yapılmasına karar verebilecek. Kurul ayrıca bütün yatırımcılar için asgari bir ara ödeme tutarı belirleyebilecek.

Kesin başlangıç tarihi ve ödeme tutarları, SPK’nın fon bazında alacağı kararlarla netleşecek.

Fon varlıkları piyasa koşullarına göre satılacak

Yeni düzenleme kapsamında fon varlıklarının aceleyle elden çıkarılması yerine, yatırımcıların ortak menfaatleri ve piyasa koşulları gözetilerek nakde çevrilmesi öngörülüyor.

SPK’nın gözetim ve denetiminde yürütülecek satışlarda borsa işlemlerinin yanı sıra toptan satış, özel işlem yöntemleri ve Kurulun onayıyla borsa dışında satış seçenekleri de kullanılabilecek. Satışlardan elde edilen tutar, zorunlu tasfiye giderleri düşüldükten sonra ilgili fonun tasfiye malvarlığına aktarılacak.

Gerçekleştirilemeyen fon işlemleri de kapsama alındı

Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformuna (TEFAS) 17 Eylül ve öncesinde iletilmesine rağmen gerçekleştirilemeyen bazı işlemler de yeni düzenlemenin kapsamına alındı.

Fonun temerrüde düşmesi veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle talimatları sonuçlandırılamayan ve katılma payları bloke edilen yatırımcılar, kanunda belirtilen şartlar doğrultusunda tasfiye sürecine dahil edilecek.

Yatırımcıların belirlenmesinde Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kayıtları ile tasfiye işlemlerini yürüten kuruluşların kayıtları karşılaştırılacak. Böylece fon ve hesap bazında hak sahiplerinin tespit edilmesi sağlanacak.

Alacaklar hesaplanırken enflasyon dikkate alınacak

Fon varlıklarının nakde çevrilmesinden elde edilen tutarın yatırımcıların tasfiye öncesindeki fon değerleri üzerinden hesaplanan alacaklarını karşılamaması halinde net yatırım tutarı esas alınacak.

Net yatırım tutarı, yatırımcının fona yaptığı nakit girişlerinden fondan gerçekleştirdiği çıkışların düşülmesiyle hesaplanacak. Geçmiş tarihli işlemlerde enflasyon etkisi de hesaba katılacak. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalaması kullanılarak tutarlar güncellenecek.

Fon çıkışlarının hesaplanmasında ise ilk giren ilk çıkar yöntemi uygulanacak.

Fonlardan çıkarılan varlıklar geri alınacak

Kanun, mevcut fon varlıklarının satılarak yatırımcılara dağıtılmasının yanı sıra hukuka aykırı işlemlerle fonlardan çıkarıldığı belirlenen değerlerin geri kazanılmasını da hedefliyor.

Mevzuata açıkça aykırı işlemlerin yanı sıra şeklen kurallara uygun görünmesine rağmen gerçek bir ekonomik amacı bulunmadığı belirlenen işlemler de incelenebilecek. Karşılıksız veya muvazaalı kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım satım, repo ve ters repo gibi işlemler üzerinden ilişkili taraflara, hâkim ortaklara, yöneticilere veya üçüncü kişilere aktarılan değerlerin fon malvarlığına geri kazandırılması amaçlanıyor.

Zararın tahsili için sorumlulara başvurulacak

Fonun uğradığı zarar veya kayıp için öncelikle fonun kurucusu ya da yöneticisi konumundaki portföy yönetim şirketine başvurulacak. Zararın tamamen veya kısmen karşılanamaması halinde SPK tarafından sorumluluğu belirlenen diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsilat yapılabilecek.

Soruşturmalar kapsamında el konulan malvarlıkları için de yeni hükümler getirildi. Hukuken doğrudan iadesi mümkün olan para ve sermaye piyasası araçları ilgili fona veya geri kazanım hesabına aktarılabilecek.

Doğrudan devredilemeyen malvarlıklarında TMSF’nin kayyım olarak atanarak dava sonucunu beklemeden satış veya tasfiye işlemi gerçekleştirebilmesine imkân tanındı. Mahkemece müsaderesine karar verilen ve fon malvarlığından çıktığı ya da fon zararının karşılığı olduğu belirlenen değerler de Hazineye gelir kaydedilmek yerine ilgili fona aktarılacak. Tasfiyesi tamamlanan fonlar için söz konusu kaynaklar geri kazanım hesabına yönlendirilecek.

Hukuka aykırı işlemlerle bağlantılı kişilere ödeme yapılmayacak

Kanuna göre, Sermaye Piyasası Kanunu’nun 104, 106 veya 107’nci maddelerinde düzenlenen fiilleri işlediği ya da bu fiillerle birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmayacak.

Bu hükümle, hukuka aykırı işlemlerde sorumluluğu belirlenen kişilerin tasfiye sürecinden ödeme almasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Kamu bütçesinden ödeme yapılmayacak

Yeni sistemde yatırımcılara yapılacak ödemeler için kamu bütçesi kullanılmayacak. Ödemeler, fonların tasfiyeye konu malvarlıkları ile geri kazanılan, tahsil edilen veya iade edilen kaynaklardan karşılanacak.

Böylece yatırımcıların haklarının korunması için tasfiye ve geri kazanım mekanizmaları devreye alınırken ortaya çıkan zararın kamu bütçesine yüklenmemesi hedefleniyor.

Yüksek getiri elde eden yatırımcılara iade imkânı

Düzenleme, tasfiye öncesinde fonlardan çıkarak ödeme alan yatırımcılar için de bir hüküm içeriyor. Bu kişiler, elde ettikleri getirinin enflasyonla güncellenmiş tutarı aşan bölümünü SPK tarafından ilan edilecek hesaplara isteğe bağlı olarak iade edebilecek.

Amaç, tasfiye öncesinde elde edilen getirilerin enflasyon etkisi dikkate alınarak değerlendirilmesine imkân tanımak.

Tasfiye sonrasında da yatırımcılar ödeme alabilecek

Fonların tasfiyesi tamamlandıktan sonra fonla bağlantılı malvarlıklarının geri kazanılması halinde yatırımcıların bu kaynaklardan yararlanması mümkün olacak.

TMSF, sorumluların malvarlıklarından tahsilat ve takip işlemlerini yürütecek. Geri kazanılan tutarlar her fon için ayrı hesaplarda izlenecek. Tasfiyesi tamamlanmış fonlarda geri kazanım hesaplarında bulunan paralar, Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) tarafından fon pay sahiplerine katılma payları oranında dağıtılacak.

Fon soruşturmasında 404 kişi hakkında adli işlem

Fonlara ilişkin adli soruşturmalar da sürüyor. 21 Ekim itibarıyla 404 kişi hakkında adli işlem yapıldığı, 88 şüphelinin tutuklandığı, 26 şüphelinin gözaltında bulunduğu ve 195 kişi hakkında adli kontrol tedbiri uygulandığı öğrenildi.

Firari durumdaki 42 şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmaların da devam ettiği bildirildi.

Kanun 17 Eylül’den itibaren geçerli

7596 sayılı Kanun, 27 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi ve hükümlerinin 17 Eylül 2026’dan itibaren geçerli olması kararlaştırıldı.

Yeni düzenleme, yatırımcıların alacaklarının ödenmesinin yanı sıra fonlardan çıkarılan değerlerin geri kazanılmasını ve sorumlulardan tahsilat yapılmasını da kapsıyor.

Önümüzdeki dönemde yatırımcılar açısından en önemli gelişme, SPK’nın hangi fonlarda ara ödeme yapılacağını belirlemesi olacak. Ödemelerin başlangıç tarihi ve tutarı, ilgili fonların nakit imkânları ile Kurulun uygulama kararları doğrultusunda netleşecek.

“Kol kırılır yen içinde kalır” anlayışına karşı mesaj

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın süreçte sorumluların hesap vermesi konusunu öne çıkardığı belirtildi. “Kol kırılır yen içinde kalır” anlayışının reddedildiği mesajıyla, sorumluların siyasi veya ekonomik konumlarına bakılmaksızın hukuki süreçlerin yürütülmesinin hedeflendiği aktarıldı.

Yatırımcıların haklarının korunmasının yanı sıra haksız kazanç elde ettiği tespit edilen kişilerden hesap sorulması da yeni dönemin temel başlıkları arasında yer alıyor.