Yargıtay’dan milyonlarca garsonu ilgilendiren emsal bahşiş kararı

Yeme-içme sektöründe çalışan garson ve diğer personeli yakından ilgilendiren “havuz bahşiş” uygulamasıyla ilgili Yargıtay’dan emsal niteliğinde karar geldi.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, müşterilerden alınan bahşişlerin belirli bir bölümünün ortak havuzda toplanarak bahşiş alamayan diğer çalışanlara dağıtılmasının, bu uygulamanın işyerinde önceden kararlaştırılmış olması halinde ücret kesintisi sayılamayacağına karar verdi.

Tecrübeli garson yargıya başvurdu

Yıllarca bir restoranda çalışan garson, işyerindeki “havuz bahşiş” uygulamasından şikayetçi oldu. Ücret ve diğer alacaklarının eksik ödendiğini ileri süren çalışan, iş sözleşmesini haklı nedenle feshetti.

Kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, check ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile yıllık izin alacaklarının ödenmesi talebiyle İş Mahkemesi’ne başvuran garson, gerçek ücret üzerinden sigorta primlerinin yatırılmadığını da iddia etti.

Restoran işletmesi ise çalışanın asgari ücretle çalıştığını, hak ettiği ödemelerin bordrolara yansıtıldığını ve ücretinden “check ücreti” adı altında herhangi bir kesinti yapılmadığını savunarak davanın reddini istedi.

Yerel mahkeme işçiyi haklı buldu

İş Mahkemesi, yapılan inceleme ve tanık beyanları doğrultusunda çalışanın ödenmeyen bazı alacaklarının bulunduğu kanaatine vardı.

Mahkeme, çalışanın fazla mesai yaptığını, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını belirterek davanın kısmen kabulüne karar verdi.

İşyerinde bakılan masa sayısına göre masa başına 20 lira kesinti yapıldığı yönündeki beyanlar da dikkate alınarak “check ücreti” hesabı yapıldı. Hesaplanan tutardan daha önce ödenen primler mahsup edildi.

Restoran işletmesinin avukatı karara itiraz ederek istinaf başvurusunda bulundu. Bölge Adliye Mahkemesi ise başvuruyu esastan reddetti. Bunun üzerine dosya temyiz edildi ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin önüne geldi.

Yargıtay “havuz bahşiş” sistemini değerlendirdi

Yargıtay kararında, restoranda garsonların müşterilerden aldığı bahşişlerin bir bölümünün ortak havuzda toplandığı belirtildi.

Uygulama kapsamında her masa için 20 lira olmak üzere toplam masa sayısına karşılık gelen tutarın havuza aktarıldığı, daha sonra bu paranın bahşiş alamayan diğer personele dağıtıldığı tespit edildi.

Yargıtay, bahşişlerin dağıtım yönteminin önceden belirlenmiş olması nedeniyle söz konusu uygulamanın işçinin bahşişinden yapılan bir kesinti olarak değerlendirilemeyeceğine hükmetti.

“Bahşişten kesinti yapıldığından bahsetmek mümkün değil”

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararında, bahşişten yararlanma yönteminin önceden bu şekilde kararlaştırıldığına dikkat çekildi.

Kararda, “Somut olayda, bahşişten yararlanma yöntemi bu şekilde kararlaştırılmış olduğundan bu uygulama ile davacının hak etmiş olduğu bahşişten bir kesinti yapıldığından bahsetmek mümkün değildir” değerlendirmesine yer verildi.

Yüksek Mahkeme ayrıca çalışanın, bahşiş almadığı masalar ile bu masaların sayısını ve buna rağmen ücretinden kesinti yapıldığını hesaplamaya elverişli biçimde kanıtlayamadığına dikkat çekti.

Bu nedenle “check ücreti” adı altında talep edilen alacağın kabul edilmesinin hatalı olduğuna karar veren Yargıtay, yerel mahkemenin bu yöndeki kararını bozdu.

Emsal karar niteliğinde

Kararla birlikte, işyerlerinde önceden belirlenmiş ve çalışanlar tarafından bilinen havuz bahşiş sisteminin, tek başına ücret kesintisi olarak değerlendirilemeyeceği ortaya konuldu. Ancak işveren tarafından bahşiş alınmayan durumlarda çalışanın ücretinden ayrıca ve sabit bir kesinti yapıldığı iddiasının, işçi tarafından somut ve hesaplanabilir delillerle ortaya konulması gerektiği vurgulandı.