Öğrenciyken çalışanlar yetim aylığı alabilir mi? İşte merak edilen şartlar

Yeni eğitim öğretim yılı ilk ve ortaöğretimde başladı. Üniversiteler de bu haftadan itibaren kapılarını açmaya başlarken hem eğitimini sürdüren hem de çalışan öğrencilerin sosyal güvenlik hakları merak konusu oldu.

Özellikle ölen anne veya babasından dolayı yetim aylığı alan öğrenciler, çalışmaya başlamaları halinde aylıklarının kesilip kesilmeyeceğini araştırıyor. Yetim aylığı hakkı, öğrencilik durumu, yaş sınırı ve sigortalılık türüne göre değişiklik gösteriyor.

Yetim aylığı kimlere bağlanıyor?

Ölen sigortalının evlilik bağı içinde doğan çocuklarının yanı sıra evlat edinilmiş, tanınmış, nesebi düzeltilmiş veya babalığı mahkeme kararıyla belirlenmiş çocukları da yetim aylığı bakımından hak sahibi sayılıyor.

Çocuklar, genel olarak 18 yaşını dolduruncaya kadar yetim aylığı alabiliyor. Lise ve dengi öğrenim görenlerde bu sınır 20, yükseköğrenim görenlerde ise 25 yaşına kadar uzanıyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu kararıyla çalışma gücünü en az yüzde 60 oranında kaybettiği belirlenen malul kız ve erkek çocuklarına da yetim aylığı bağlanabiliyor.

Kız çocukları için ise farklı şartlar uygulanıyor. Yaş sınırı aranmaksızın evli olmayan, evliyken boşanan veya dul kalan kız çocukları, diğer hak sahipliği koşullarını taşımaları halinde yetim aylığı alabiliyor.

Çalışırken yetim aylığı almanın şartları neler?

Genel kural olarak hak sahibi çocukların Türkiye’de veya yabancı bir ülkede çalışmaması ve kendi çalışmalarından dolayı emekli aylığı almaması gerekiyor. Ancak mevzuatta bu kurala yönelik çeşitli istisnalar bulunuyor.

Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular, mesleki eğitim kapsamında çalışan aday çıraklar, çıraklar ve öğrenciler, meslek lisesi veya yükseköğrenim sırasında staj yapanlar bu istisnalar arasında yer alıyor.

Kamu kurumları tarafından desteklenen projelerde görev alan bursiyerler, belirli koşullarla kısmi zamanlı çalışan üniversite öğrencileri ve İŞKUR’un meslek edindirme kurslarına katılan kursiyerler de çalışmaları nedeniyle yetim aylıklarını kaybetmiyor.

Öğrenciyken SSK’lı çalışanların aylığı kesilmiyor

2018 yılında yapılan düzenlemeyle öğrenciler açısından önemli bir istisna getirildi. Buna göre 18 yaşını doldurmayan, lise ve dengi öğrenim görüyorsa 20, yükseköğrenim görüyorsa 25 yaşını aşmayan hak sahibi çocukların 4/a (SSK) kapsamında çalışması, yetim aylığı almalarına engel oluşturmuyor.

Yaş ve öğrencilik şartlarını koruyan çocuklar, sigortalı bir işte çalışsalar da yetim aylıklarını almaya devam ediyor. Üstelik kanunda bu kapsamda çalışan öğrencilerin ücretlerine yönelik bir üst sınır bulunmuyor. Asgari ücretin üzerinde kazanç elde eden öğrenciler de gerekli şartları taşıdıkları sürece aylıklarını alabiliyor.

4/b ve 4/c kapsamında çalışanlara farklı uygulama

Öğrenim çağındaki hak sahibi çocuklar açısından 4/a (SSK) kapsamında çalışmaya tanınan istisna, 4/b ve 4/c statülerinde aynı şekilde uygulanmıyor.

Türkiye’de 4/b (Bağ-Kur) veya 4/c (Emekli Sandığı) kapsamında çalışan ya da yabancı ülke mevzuatına göre sigortalı olan çocuklara, ilgili koşullar çerçevesinde yetim aylığı bağlanmıyor.

Yetim aylığı alanlar isteğe bağlı sigorta yaptırabilir mi?

Yetim aylığı alanlar, 18 yaşını doldurduktan sonra isteğe bağlı sigorta yaptırabiliyor. İsteğe bağlı sigorta, zorunlu sigortalı çalışma kapsamında değerlendirilmediği için özellikle kız çocukları, diğer hak sahipliği şartlarını korudukları sürece bu sigortayı yaptırırken yetim aylıklarını da almaya devam edebiliyor.

Yetim aylığı alırken çalışma ve sigortalılık durumunun doğru değerlendirilmesi önem taşıyor. Özellikle sigorta türü, yaş ve öğrencilik koşulları aylığın devam edip etmemesinde belirleyici oluyor.